Archwilio’r Seilam: Llyfrau Achosion Cleifion

Tachwedd 18, 2017

Mae casgliad o gofnodion o Ysbyty Gogledd Cymru a gedwir yn Archifau Sir Ddinbych yn un o’r enghreifftiau mwyaf cynhwysfawr o gofnodion seilam y wlad. Mae’r casgliad yn cynnwys cofnodion gweinyddol megis adroddiadau blynyddol a chofnodion cyfarfodydd, cofnodion ariannol megis cyfrifon blynyddol a chyfriflyfrau, a chasgliad rhyfeddol o gofnodion cleifion. Ymysg y cofnodion cleifion, un o’r ffynonellau gwybodaeth mwyaf manwl yw llyfrau achosion cleifion sy’n rhoi cyfoeth o fanylion am unigolion cyn ac yn ystod eu arhosiad yn yr ysbyty.

Nodiadau Achos

Nodiadau Achos

O dan y Ddeddf dros Reoleiddio Gofal a Thriniaeth i Wallgofiaid 1845, daeth yn orfodol cadw llyfrau achosion cleifion. Cafodd rheolau a gorchmynion yn rhagnodi fformat y cofnodion hyn eu gosod allan gan y Comisiynwyr Gwallgofrwydd. Hyd 1875 roedd y llyfrau achosion a ddefnyddiwyd yn Ysbyty Gogledd Cymru yn amrywio o ran lefel y manylion yr oeddent yn eu cynnwys am bob claf, ac ychydig iawn o wybodaeth oedd ar gael am gyflwr y claf cyn iddo/iddi gyrraedd yr ysbyty.

Yn dilyn hunanladdiad claf benywaidd, mae adroddiad blynyddol 1873 yn datgelu fod Pwyllgor Ymwelwyr y seilam wedi sylweddoli pa mor bwysig oedd cofnodi hanes blaenorol pob claf a “gorchmynnodd fod Swyddog Meddygol yn rhoi holl ffeithiau a manylion achos pob un claf mewn llyfr” (cyfeirnod HD-1/4). Cymeradwyodd y Comisiynwyr Gwallgofrwydd fath newydd o lyfr achosion a ddaeth i rym yn y seilam yn 1875 a sicrhaodd hynny fod gwybodaeth gefndirol fanwl yn cael ei chasglu am bob claf.

O 1875 tan i’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol gael ei ffurfio yn 1948, parhawyd i gynnwys yr un math o wybodaeth yn llyfrau achosion y cleifion. Roedd pob cofnod yn y llyfrau achosion yn cael eu rhannu’n ddwy ran. Roedd y cyntaf yn cynnwys gwybodaeth bersonol a chefndirol am bob claf ac asesiad o gyflwr meddyliol y claf pan gyrhaeddodd.

Os edrychwn ar un o’r nodiadau achos (cyfeirnod HD-1/337) fel enghraifft, o’r rhan hon gallwn weld fod Margery Baynton yn byw yn Ninbych. Roedd yn arfer cadw tafarn a dim ond 24 oed oedd hi pan ddaeth i’r seilam ar 16 Awst 1889 yn dioddef o’r hyn a ddisgrifiwyd fel gwallgofrwydd enbyd. Datgelodd y nodiadau fod Margery wedi ceisio lladd ei hun ac mewn asesiad a gynhaliwyd ar y pryd gwelwyd ei bod yn “dweud ei bod yn cael ei dilyn gan bobl sydd eisiau ei thorri’n ddarnau, cafodd ei meddiannu gan y Diafol a’i gorfododd i dorri ei gwddf y bore ‘ma”. Mae’r wybodaeth gefndirol a gasglwyd yn datgelu fod Margery wedi cael ei gadael yn weddw yn ddiweddar a bod ganddi ddau o blant. Disgrifiwyd ei bod wedi “datblygu arferion meddwdod” a bod y trawiad hwn wedi digwydd o ganlyniad i adroddiadau drwg amdani gan deulu ei gŵr o gamdriniaeth, a’u bod wedi ei chyhuddo o achosi marwolaeth ei gŵr”.

Mae rhan gyntaf y nodiadau achos yn dangos manylion personol a gwybodaeth gefndirol y cleifion.

Mae rhan gyntaf y nodiadau achos yn dangos manylion personol a gwybodaeth gefndirol y cleifion

Mae ail ran y nodiadau achos yn adrodd am gynnydd y cleifion a ysgrifennir ar adegau amrywiol yn ystod eu arhosiad. Yn ystod ei dyddiau cyntaf yn y seilam, ceisiodd Margery anafu ei hun ac “ni fyddai’n cymryd unrhyw fwyd gan ei fod yn wenwynig ac mae’n datgan ei bod yn dymuno marw er mwyn cael ymuno â’i gŵr”. Ar 10 Chwefror 1890 disgrifir fod Margery yn “gweithio yn y ceginau ac yn gwella’n barhaus. Yn eithaf rhesymegol ym mhob ffordd ac yn edrych ymlaen at gael ei rhyddhau o’r ysbyty”. Mae’r nodiadau’n datgelu fod Margery yn bwriadu mynd i Lerpwl i fyw gyda’i modryb. Ar ôl ychydig dros chwe mis yn y seilam cafodd Margery ei rhyddhau.

Mae ail ran y nodiadau achos yn cynnwys adroddiadau am gynnydd y claf

Mae ail ran y nodiadau achos yn cynnwys adroddiadau am gynnydd y claf

Yn ogystal â chyfoeth o wybodaeth a geir yn y ddwy ran, mae rhai nodiadau achosion hefyd yn cynnwys atodiadau fel rhybudd o farwolaeth a gohebiaeth gan berthnasau ac ymarferwyr meddygol.

Er mwyn diogelu’r wybodaeth bersonol a roddir yn y llyfrau achosion hyn, mae cofnodion sy’n llai na 100 oed yn gaeedig oherwydd rheoliadau cyfrinachedd cleifion y GIG.

Ymunwch ag Archifau Sir Ddinbych ar gyfer lansiad prosiect ‘Datgloi’r Seilam’.

Hydref 12, 2017

Dewch i ddysgu mwy am Archif Ysbyty Gogledd Cymru, y casgliad ysbyty mwyaf i’w gadw yn Archifau Sir Ddinbych, ac amcanion y prosiect pwysig hwn. Bydd y noson yn cynnwys sgwrs gan Dr Pamela Michael a fydd yn archwilio’r pwnc o ddefnyddio gwaith fel math o therapi.

Bydd y digwyddiad hwn yn rhoi’r cyfle i chi weld rhai o gofnodion Archif Ysbyty Gogledd Cymru, edrych ar rai o wrthrychau diddorol Amgueddfa Dinbych, dysgu mwy am y prosiect a chyfarfod staff y prosiect a fydd ar gael i ateb unrhyw gwestiynau. Parcio anabl yn unig sydd ar gael ar y safle. Mae’r digwyddiad am ddim ond mae angen archebu lle- ARCHEBWCH YMA

Prosiect  Datgloi’r Seilam: Cyfarfod y Tîm

Hydref 3, 2017

Byddwn yn dechrau ar Brosiect Datgloi’r Seliam yn swyddogol y mis hwn, a fydd yn parhau wedyn dros y ddwy flynedd nesaf. I’r rhai ohonoch sy’n ymweld â’r swyddfa, efallai eich bod wedi sylwi ar wynebau newydd wrth i’r tîm prosiect ddechrau ar y dasg mewn llaw.

IMG_6162Archifydd y Prosiect – Lindsey Sutton

Mae Lindsey wedi cwblhau prosiect yn ddiweddar gyda Swyddfa Gofnodion Sir Gaerhirfryn yn catalogio cofnodion Horrockses, Crewdson a ‘Company Limited’, cwmni tecstilau wedi’i leoli yn Sir Gaerhirfryn. Cyn y swydd hon, roedd hi’n gweithio ar sawl prosiect catalogio yn Swyddfa Gofnodion Sir Gaerhirfryn a Phrifysgol John Moores, Lerpwl. Bydd Lindsey gyda ni drwy gydol y prosiect ac yn gyfrifol am greu catalog o’r casgliad.

 

Cadwraethydd Prosiect – Joanna ShukerIMG_6163.JPG

Mae Joanna newydd raddio o Brifysgol y Celfyddydau yn Llundain mewn MA Cadwraeth Celf ar Bapur ac wedi cael profiad o weithio gyda’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac Amgueddfa Clwb Tennis Gwair Wimbledon. Bydd Joanna gyda ni am 3 mis ac yn gyfrifol am gadw golwg ar y casgliad a darparu adroddiad manwl ar gyflwr y cofnodion.

 

Rhian profile imageSwyddog Cymorth Prosiect – Rhian Evans

Mae Rhian wedi bod yn gweithio fel cynorthwyydd archifau am 9 mlynedd ac yn cael secondiad i’r tîm prosiect. Mae Rhian wedi bod yn rhan o sawl tasg dros y blynyddoedd diwethaf yn cynnwys rhestru casgliad mawr o gofnodion crwner a throsglwyddo miloedd o gofnodion catalog i mewn i’n cronfa ddata. Bydd Rhian yn gyfrifol am greu rhestr gynhwysfawr o ffeiliau achos cleifion.

Ar ôl cwblhau’r prosiect bydd y canlynol wedi’u gwneud:

  • Catalog wedi’i eitemeiddio o dderbynion presennol a’u hail-gatalogio i safonau cyfredol.
  • Catalog wedi’i eitemeiddio o dderbynion diweddarach o gofnodion gweinyddu.
  • Bydd derbyniad diweddarach o ffeiliau achos cleifion yn cael eu rhestru a’u hail-becynnu.
  • Bydd y casgliad yn cael ei asesu ar gyfer anghenion gwarchod a mesuryddion gwarchod ataliol wedi’u hamlygu a’u rhoi mewn lle.
  • Bydd y casgliad yn cael ei asesu ar gyfer prosiectau digidol/ adnoddau digidol posibl.

Byddwn yn rhoi diweddariadau prosiect rheolaidd ac uchafbwyntiau’r dogfennau ar ein blog a thudalen Facebook.

Diwrnod Cenedlaethol Barddoniaeth 2017

Medi 27, 2017

gan Flogwr Gwadd E. M. Harris

Yn rhan o gyfnod byr ar leoliad gwaith ar gyfer modiwl ar fy nghwrs prifysgol, cynigiodd Archifau Sir Ddinbych rôl ‘Bardd Preswyl’ i mi. Fe fûm yn chwilio ar wefan y gwasanaeth Archifau am destun a fyddai’n addas ar gyfer thema Diwrnod Barddoniaeth Genedlaethol 2017, sef ‘Rhyddid’. Gall testun mor eang fod yn fendith ac yn felltith, a thrwy wefan y gwasanaeth Archifau, cefais fy nghyflwyno i nifer o bobl a digwyddiadau diddorol yn hanes Sir Ddinbych. Yn y diwedd, fe lwyddais i ganolbwyntio ar un testun: Gwrthryfel Gwersyll Cinmel yn 1919, lle bu milwyr o Ganada yn bennaf yn codi terfysg oherwydd bod eu hwyliadau nôl gartref wedi’u gohirio neu eu canslo. Doeddwn i erioed wedi clywed am y Gwrthryfel cyn yr ymchwil cychwynnol yma, ac roeddwn i’n teimlo ei fod yn ddigwyddiad pwysig nid yn unig yng ngorffennol ein hardal, ond yng ngorffennol y sefydliad milwrol. Ar ôl rhywfaint o ymchwil trylwyr yn yr Archifdy, fe es i ymweld ag Eglwys St. Margaret ym Modelwyddan, gan obeithio cael ysbrydoliaeth. Mae pedwar o’r pum dyn a laddwyd yn y terfysgoedd wedi’u claddu yno, ac i mi roedd gweld y beddi yn atgyfnerthu pwysigrwydd y testun. Fe fues i’n arbrofi gydag arddull a steil, ac fe benderfynais ar arddull gyfoes yn fy llais fy hun, er mwyn dod â rhywbeth a ddigwyddodd bron i ganrif yn ôl mewn i’r presennol.

National Poetry Day

Fe hoffwn ddiolch i’r staff yn archifdy Sir Ddinbych am y cyfle hwn, ac am eu cymorth a’u hamynedd. Mae’r profiad hwn wedi fy helpu i gymryd fy nghamau cyntaf mewn i faes ysgrifennu proffesiynol, ac mae wedi dangos i mi bod y sir hon yn lleoliad sydd â hanes diddorol i fyw ynddi. Fe hoffwn hefyd ddiolch i Mr. M. Hatch. Roedd ei gasgliad ymchwil anhygoel a thrylwyr am y Gwrthryfel, yr oedd wedi’i fenthyg i Archifdy Sir Ddinbych, yn llawn gwybodaeth ac ysbrydoliaeth.

Mae Diwrnod Cenedlaethol Barddoniaeth yn yn ddathliad blynyddol sy’n ysbrydoli pobl ledled y DU i fwynhau, darganfod a rhannu cerddi.

Diweddariad Catalogau Ar-lein

Medi 5, 2017

 

Yn ystod y ddwy flynedd a hanner diwethaf mae ein gwirfoddolwyr rhithwir wedi bod yn brysur yn trosi ein catalogau phapur yn ymwneud ac ystadau preifat a chyfreithwyr  i mewn i fformat y gallwn wedyn ychwanegu at ein catalog chwiliadwy ar-lein.

Rydym yn dod i ddiwedd y casgliadau mawr yma, sy’n cynnwys tua 34,000 o gofnodion unigol!

Catalogau a ychwanegwyd yn ddiweddar-

Papurau Ystad Brynkinalt

Papurau Cefn Park

Papurau Foulkes-Roberts

Papurau Ystad Galltfaenan

Papurau Ifor Edwards

Papurau Llwyn Onn

Papurau Plas yn Ial

Papurau Porter

Diolch i bob un o’n gwirfoddolwyr rhithwir ymroddedig! Y grŵp nesaf o gofnodion i’w ychwanegu at ein catalog ar-lein fydd ein cofnodion swyddogol, gan gynnwys cynghorau bwrdeistref, trefol a gwledig a phapurau cyngor a dosbarth sir.

Caru’r Clasurol! Caru’r Archifdy!

Awst 4, 2017

Love Vintage Welsh

ARCHIFAU SIR DDINBYCH YN CYFLAWNI ACHREDIAD CENEDLAETHOL

Gorffennaf 20, 2017
Rydym yn falch iawn i gyhoeddi ein bod wedi ennill Achrediad Gwasanaeth Archifau.

Mae Gwasanaethau Archifau Achrededig yn sicrhau bod ein treftadaeth archifol yn cael ei chasglu a’i chadw a’i bod yn hygyrch. Yr Achrediad yw safon ansawdd  y DU sy’n cydnabod perfformiad da ym mhob maes o ddarparu gwasanaeth archifau. Mae cyflawni statws achrededig yn dangos ein bod wedi bodloni safonau cenedlaethol sydd wedi’u diffinio’n glir o ran rheoli ac adnoddau; gofalu am ei gasgliadau unigryw a’r hyn y mae’r gwasanaeth yn ei gynnig i’w holl amrywiaeth o ddefnyddwyr.

Dyma a ddywedodd Craig Berry, Rheolwr Tîm Gwybodaeth Busnes: “Mae’r wobr hon yn gydnabyddiaeth o lwyddiant Gwasanaeth Archifau Sir Ddinbych wrth gasglu, cadw a gwneud yn hygyrch dreftadaeth archif hynod gyfoethog y sir ac yn adlewyrchu sgil a gofal ein gweithlu ymroddgar. Er mwyn cael achrediad, cafwyd pob agwedd ar sut rydym yn rheoli ein casgliadau ei graffu i fodloni safonau ar draws y DU. Mae’r wobr hefyd yn cydnabod rhaglen trawsnewid moderneiddio diweddar y gwasanaeth, sy’n helpu i sicrhau ei fod cwrdd anghenion ymwelwyr a’r rhai sy’n cael mynediad digidol, drwy wella presenoldeb ar-lein y gwasanaeth”.

Dywedodd aseswyr yr Achrediad Gwasanaeth Archifau “Mae Gwasanaeth Archifau Sir Ddinbych wedi cynnal adolygiad strategol o’u ddarpariaeth, gan dargedu adnoddau yn effeithiol i drawsnewid ei dull drwy ddatblygu gwasanaethau ar-lein ac maent wedi gwneud cynnydd ardderchog wrth ddatblygu a hyrwyddo ei adnoddau a gwasanaethau ar-lein. Mae’r gwasanaeth hefyd wedi ehangu ei gwaith gyda gwirfoddolwyr trwy gyflwyno rhaglen ar gyfer gwirfoddoli rhithwir. “

Mae rhagor o wybodaeth ynglŷn â Gwasanaeth Archifau Achrededig at gael yma.

Cronfa Wellcome i Ysbyty Gogledd Cymru, Dinbych

Mehefin 23, 2017

Mae Gwasanaeth Archifau Sir Ddinbych wedi ei ddyfarnu â £130,000 gan Wellcome yn ddiweddar i restru a chadw cofnodion hanesyddol yr ysbyty.

Bydd y dyfarniad Ymchwil Adnoddau yn ariannu arolwg o’r casgliad ysbyty mwyaf a gedwir yn Archifau Sir Ddinbych; cofnodion Ysbyty Gogledd Cymru. Ysbyty Gogledd Cymru, Dinbych, oedd y prif sefydliad yng Ngogledd Cymru ar gyfer gofalu am y rhai oedd yn dioddef o salwch meddwl. Agorodd y sefydliad ym mis Hydref 1848 i wasanaethu Gogledd Cymru gyfan a’r gororau.  Ganrif yn ddiweddarach, roedd mwy na 1,500 o gleifion yno. Hwn oedd y cyflogwr mwyaf o bell ffordd yn yr ardal ac mae’r gweithgareddau a gofnodir yn ei archifau swmpus yn adlewyrchu ei bwysigrwydd ym mywyd cymdeithasol ac economaidd yr ardal, gyda’i fferm, gweithgareddau chwaraeon, digwyddiadau cymunedol a gwyliau diwylliannol.

Caeodd yr ysbyty ei ddrysau am y tro olaf yn 1995. Mae’r archif ganlyniadol yn unigryw yn ei gyfanrwydd gan gynnwys: cofnodion claf; adroddiadau blynyddol a chofnodion pwyllgor; cofnodion ariannol; cynlluniau; a chofnodion staff.

Er bod y rhan fwyaf o’r casgliad ar gau i ymchwilwyr er mwyn cadw at ddeddfwriaeth diogelu data a pharchu cyfrinachedd cleifion, mae’n bwysig bod y casgliad yn cael ei gadw er mwyn galluogi mynediad i’r rheiny sydd â diddordeb mewn olrhain datblygiadau mewn triniaethau cleifion iechyd meddwl yn y dyfodol.

Mae prosiectau blaenorol sy’n gysylltiedig â’r casgliad hwn wedi cynnwys llawer o waith gwarchod ac atgyweirio, gwahanol ddarlithoedd a chreu mynegai cleifion (1848-1914).

Bydd y prosiect yn rhedeg dros y ddwy flynedd nesaf (Hydref 2017 – Hydref 2019) a byddwn yn recriwtio ar gyfer y prosiect yn ystod y misoedd nesaf. Ar ôl cwblhau’r prosiect bydd y canlynol wedi’u gwneud:

  • Rhestr fanwl o’r derbynion presennol wedi’u hail-restru i’r safonau cyfredol.
  • Rhestr fanwl o dderbynion diweddarach o gofnodion gweinyddu.
  • Bydd derbyniad diweddarach o ffeiliau achos cleifion yn cael eu rhestru a’u hail-becynnu.
  • Bydd y casgliad yn cael ei asesu ar gyfer anghenion gwarchod a mesuryddion gwarchod ataliol wedi’u hamlygu a’u rhoi mewn lle.
  • Bydd y casgliad yn cael ei asesu ar gyfer prosiectau digidol/ adnoddau digidol posibl.

 Byddwn yn rhoi diweddariadau rheolaidd am y prosiect ac amlygu dogfennau ar ein blog a thudalen Facebook. Rydym yn edrych ymlaen at ddechrau ar y prosiect!

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â ni.

wellcome-logo-black-e1498206400476.png

Mae Ymddiriedolaeth Wellcome yn sefydliad elusennol annibynnol byd-eang sydd wedi ymroi i wella iechyd. Mae eu Dyfarniadau Adnoddau Ymchwil yn cynorthwyo ymchwil drwy gefnogi prosiectau i gatalogio a chynnal casgliadau arwyddocaol o ffynonellau gwreiddiol mewn llyfrgelloedd ac archifdai ar draws y DU ac Iwerddon.

Darlith: “Rhentu ceiliogod, llestri arian a seddi Eglwys a oedd yn hyrwyddo statws parch ac awdurdod yng Ngogledd Ddwyrain Cymru, tua 1500-1700 – cipolwg ar Archif Teulu Mostyn”

Mawrth 10, 2017

Byddwn yn cynnal darlith mewn partneriaeth â Chyfeillion Archifau Clwyd. Manylion fel a ganlyn-

Crynodeb o’r Ddarlith:

O ddiwedd y cyfnod canoloesol hyd at ddechrau’r ugeinfed ganrif roedd y rhan fwyaf o dir Gogledd Ddwyrain Cymru yn eiddo i ystadau megis Y Waun, Hanmer, Cinmel, Lleweni, Plas-y-Ward, Trefalun ac Wynnstay.  Tra bu’r ystadau hyn yn weithredol llwyddodd y mwyafrif o ystadau i gadw casgliadau helaeth o gofnodion, yn manylu ar y dylanwadau yr oedd ganddynt o fewn ystod eang o feysydd gwahanol, megis gwleidyddiaeth, crefydd, rhyfel a diwylliant, yn ogystal â phensaernïaeth, diwylliant, ffermio a llenyddiaeth. Cedwir y mwyafrif o’r casgliadau hyn bellach mewn archifdai cyhoeddus ac maent yn adnodd gwych ar gyfer ymchwilio i hanes Cymru.   Bydd y ddarlith hon yn trafod cofnodion o archif Mostyn i arddangos rhai o’r dulliau mwyaf arloesol i foneddigion Gogledd Ddwyrain Cymru eu defnyddio i geisio hyrwyddo eu statws, parch ac awdurdod yn ystod yr 16 ac 17 ganrif.

Siaradwr: Dr. Shaun Evans yw Cyfarwyddwr Sefydliad Ymchwil Ystadau Cymru yn Mhrifysgol Bangor a Cadeirydd Fforwm treftadaeth Gogledd Dwyrain Cymru

Dyddiad: Dydd Mawrth 25ain Ebrill

Amser: 6pm-7pm

Lleoliad: Archifau Sir Ddinbych, Yr Hen Garchar, Rhuthun, LL15 1HP

Archebu lle yn hanfodol: i archebu lle ffoniwch 01824 708250 neu ebostiwch archifau@sirddinbych.gov.uk. Mae meysydd parcio talu ac arddangos ar gael gerllaw yn ystod y digwyddiad. Mae llefydd cyfyngedig ar gael ar y safle ar gyfer deiliaid bathodynnau glas yn unig.

Cost £2 i ddim aelodau. Te a choffi ar gael.

Gweler y poster ynghlwm, mae croeso i chi gylchredeg i unrhyw un a allai fod â diddordeb mewn dod.

Archifau Sir Ddinbych- Arolwg 2016

Ionawr 10, 2017

Staff

Yn ystod 2016 daeth ein hymwelwyr i adnabod archifydd newydd yn y swyddfa, Jane Sellek, sydd wedi bod yn gweithio gyda ni ar sail dros dro dros y flwyddyn ddiwethaf. Yn anffodus mae contract Jane wedi dod i ben a bydd yn chwith ei gweld yn gadael. Mae Jane wedi cynorthwyo nifer o ymchwilwyr yn ystod ei chyfnod yn goruchwylio ein hystafell ymchsil a thu ôl i’r llenni mae wedi bod yn brysur yn catalogio nifer o gasgliadau gan gynnwys;

Mae Jane hefyd wedi bod yn cefnogi ein gwirfoddolwyr â’n prosiect catalogio parhaus sy’n edrych ar ffeiliau Clerc y Sir.

Bydd y staff yn gweld eisiau Jane yn fawr ac maent yn dymuno’r gorau iddi yn y dyfodol.

Gwefan

Roedd 2016 yn flwyddyn gyffrous i ni yn ymwneud â datblygiadau ar-lein, cafodd ein gwefan newydd ei lansio yn fis Mehefin 2016. Ers ei lansio mae bron i 300 o bobl wedi cofrestru, ac mae ein hymwelwyr yn awr yn archebu ar-lein cyn ymweld â ni. Mae pobl s’n defnyddio’r wefan wedi cynyddu 30%, i’w gymharu ar adeg yma’r llynedd, ag erbyn hyn mae 40% o’n catalogau ar gael i’w chwilio ar-lein, gan gynnwys casgliadau mawr fel Porter a Plas Power.

Ymchwilwyr ac Ymholiadau

Defnyddiodd 997 o ymchwilwyr ein swyddfa yn ystod 2016 gan ddefnyddio 3160 o ddogfennau gwreiddiol.  Hanes lleol yw’r testun mwyaf poblogaidd i’w ymchwilio gan gynrychioli 51% o’n hymchwilwyr, ac yna hanes y teulu yn cyfrif am 32% o’n hymchwilwyr.

Rhai o’r prif brosiectau y gwelsom ein hymchwilwyr yn defnyddio ein casgliadau i’w cwblhau eleni yw;

  • A History of Royal Denbigh Lodge gan Rob Hammond, 2016
  • The Primitive Methodist Mission to North Wales gan David Young, cyhoeddwyd gan Gymdeithas Hanesyddol Wesleaidd (Cymru), 2016

Atebwyd 706 o ymholiadau drwy’r post, e-bost neu dros y ffôn.

Grantiau

Rydym wedi derbyn nifer o grantiau eleni gan gynnwys;

Digwyddiadau a Grwpiau

Mynychodd 130 o ymwelwyr ein digwyddiadau yn ystod 2016 gan gynnwys Lansiad Archwiliwch ym mis Tachwedd, ymweliad gan Ysgol Pentrefoelas a’n hymweliad blynyddol gan fyfyrwyr hanes Glyndŵr.

image-3

Mae’r archifau wedi bod yn gysylltiedig â nifer o brosiectau ffilmio gan gynnwys ffilm ar gyfer Archifau Cymru am ddiet carchardai y gellir ei weld yma.

Catalogio a Derbyniadau

Gallwch gadw golwg ar ein derbyniadau newydd ar arolwg yr Archifau Cenedlaethol here.

Cofnodwyd 42 o dderbyniadau newydd yn ystod y flwyddyn gan gynnwys:

Gwirfoddolwyr

Mae gennym bellach 11 o wirfoddolwyr ar y safle a 10 o wirfoddolwyr rhith sy’n ein helpu â nifer o brosiectau parhaus fel:

img_4460

Mae ein gwirfoddolwyr wedi cyfrannu dros 900 awr o amser gwirfoddol yn ystod 2016. Rydym wedi cael 2 fyfyriwr o Brifysgol Glyndŵr ar brofiad gwaith.

Diolch yn fawr i’n holl ymchwilwyr a gwirfoddolwyr, rydym wedi cael blwyddyn gynhyrchiol a phrysur iawn!