Posts Tagged ‘#archwilioarchifau’

Lansiad Ymgyrch Archwilio eich Archif 2016 gyda Bryn Williams

Tachwedd 3, 2016

Y mis hwn, bydd Archifau Sir Ddinbych yn cynnal digwyddiad lansio Ymgyrch Genedlaethol Archwilio eich Archif gyda’r chef lleol enwog, Bryn Williams. Yn ystod lansiad yr ymgyrch yng Nghymru, bydd Bryn yn canolbwyntio ar ryseitiau traddodiadol a ryseitiau Cymreig go wahanol, gan ddangos sut y gallwn eu defnyddio fel ysbrydoliaeth wrth goginio heddiw.

Mae’r ryseitiau sydd yn ein casgliadau’n amrywio o rai traddodiadol i ryseitiau ar gyfer meddyginiaethau, ac mae nifer ohonynt yn rhoi cipolwg i ni ar hanes cymdeithasol ehangach yr oes. Mae’r rhan fwyaf o’r ryseitiau gwreiddiol ar ffurf llawysgrifau sydd un ai wedi’u casglu ynghyd yn gyfrolau neu’n ddalennau rhydd. Nid oes dyddiad ar y rhan fwyaf, ond mae modd cynnig dyddiad bras fel arfer, ac mae enwau’r rhai a’u hawgrymodd ar ambell un.

This slideshow requires JavaScript.

Mae’r mwyafrif o’r ryseitiau’n gwneud mwy o fwyd na fyddai ei angen ar deulu arferol heddiw. Dyma’r mathau o seigiau a fyddai’n cael eu gweini mewn tai gwledig lleol ac yng nghartrefi’r dosbarth canol llewyrchus. Byddai bwyd mwy cyffredin teuluoedd y dosbarth gweithiol yn cynnwys potes, tatws, bara a chaws, a thafell o facwn neu damaid o gig dafad neu gig eidion pob hyn a hyn, a chwrw neu lefrith i’w yfed. Ni fyddai angen ryseitiau i baratoi’r prydau plaen, ailadroddus hyn. Byddent yn cael eu trosglwyddo ar lafar o un genhedlaeth i’r llall gan fod nifer fawr o bobl yn anllythrennog yn hwyr yn ail hanner y bedwaredd ganrif ar bymtheg.

This slideshow requires JavaScript.

Byddai gan gogyddion y ryseitiau hyn ddigonedd o amser i’w paratoi, yn ogystal â thân parhaus, felly ni fyddai’r amser y byddai bwyd yn ei gymryd i’w goginio’n cael ei ystyried yn bwysig yn economaidd. Mae defnyddio tân agored hefyd yn egluro pam nad oes sôn am dymheredd wrth goginio, gan mai bras iawn a fyddai amcangyfrif y gwres. Mae posib’ paratoi llawer o’r cynhwysion o flaen llaw heddiw gan ddefnyddio dyfeisiau modern i arbed gwaith ac amser, ac er ei bod hi braidd yn anodd dod o hyd i rai o’r cynhwysion y dyddiau yma, mae nifer o’r ryseitiau wedi para drwy’r oesoedd ac maent i’w gweld wedi’u haddasu ychydig mewn nifer o lyfrau coginio heddiw.

Byddwn yn arddangos nifer o’r ryseitiau hyn yn ein swyddfa yn Rhuthun yn ystod ein horiau agor fis Tachwedd. Mae nifer gyfyngedig o leoedd ar gael ar gyfer y Lansiad ar 18 Tachwedd – cysylltwch a ni os hoffech chi ddod!

Pa mor dda ydych chi’n gwybod hanes Sir Ddinbych?

Tachwedd 14, 2015

A gawsoch eich geni a’ch magu yn Sir Ddinbych? Ydych chi’n ffansio’ch hun fel gwrw hanes lleol? Rhowch gynnig ar ein cwis i weld faint rydych yn wir wybod am eich sir

Yr wythnos hon (14-22 Tachwedd) yw wythnos archwilio eich archif, sydd yn ymgyrch ar y cyd a ddarperir gan yr Archifau Gwladol a Chymdeithas Archifau a Chofnodion y Deyrnas Unedig ac Iwerddon. Ei nod yw arddangos y potensial unigryw o archifau i gyffroi pobl, dod â chymunedau at ei gilydd, a dweud straeon anhygoel.

 

‘Diwrnod ym mywyd’- Cynorthwy-ydd Archifau, Lowri Williams

Tachwedd 10, 2014
Lowri Williams, Cynorthwy-ydd Archifau

Lowri Williams, Cynorthwy-ydd Archifau

Mae’r wythnos hon (10-14 Tachwedd) yn wythnos ymgyrch archwiliwch eich archif lle mae Gwasanaethau archifau ar draws y DU yn ymgyrchu dros bobl ym mhobman i ddathlu archifau. Mae Archifau yn llawn o gynnwys diddorol i’w ddarllen, cyffwrdd ac archwilio. Ac nid yw’r rhan fwyaf ohono ar gael gan Google. Cymerwch amser i archwilio archifau – byddwch yn synnu wrth ddod o hyd i’r hyn sy’n gorwedd o fewn. Hyd yn oed os ydych yn dewis peidio ag ymweld ag archif, gallwch gymryd balchder a chysur bod archifau’n cadw cofnodion unigryw a hanfodol sy’n sail i addysg, treftadaeth, busnes a hunaniaeth. Fel rhan o’r ymgyrch, rydym yn bwrw golwg ar diwrnod ym mywydun o’n cynorthwywyr archifau, Lowri Williams-

“Mae rhan fwyaf o fy wythnos yn cael ei wario’n rhoi cymorth i’r cyhoedd sydd yn ymweld ag Archifdy Sir Ddinbych, i wneud gwaith ymchwil ar hanes teulu neu hanes tŷ, ond mae fy rôl fel Cynorthwy-ydd Archifau yn golygu fy mod i’n gallu gweithio ar dasgau cefndir, pan nad wyf yn cynorthwyo’r cyhoedd. Fy mhrif dasg cefndir yw ychwanegu lluniau newydd at ein casgliad ffotograffig.

Rwy’n edrych ar bob llun, a gofyn i’n hun, ble, pwy, pryd a beth? Os nad oes unrhyw wybodaeth ar gael rhaid i mi chwilio am gliwiau yn y llun, ac ar adegau byddaf yn defnyddio ffynhonnell eilaidd, er enghraifft papurau newydd, erthyglau hanesyddol i ateb y cwestiynau hyn.

Ar ôl cyrraedd, mae pob llun yn cael rhif cyfeirnod unigryw, ac yn cael ei ychwanegu at y rhestr briodol.

Cyn i mi roi unrhyw ffotograffau newydd yn y bocsys ffotograffig , rwy’n gwneud ychydig bach o waith cadwraeth. Mae pob llun yn cael ei gryfhau ar gerdyn a’i sicrhau gyda phedair cornel ffotograffig, yna ei roi mewn llawes amddiffynnol dryloyw. Mae hyn er mwyn sicrhau na fydd y lluniau yn cael eu difrodi wrth gael ei byseddi.

Mae’r lluniau yng nghasgliad ffotograffig Archifdy Sir Ddinbych yn dangos amrywiaeth eang o bynciai, golygfeydd a digwyddiadau lleol, yn cynnwys urddasolion a swyddogion, diwydiant a busnes, addysg a bywyd teulu. Gyda’i gilydd maent yn portreadu stori ein treftadaeth a’n diwylliant ac yn cynnig ffynonellau unigryw i haneswyr cymdeithasol, achyddion a haneswyr lleol.”

Cymerwch olwg ar fideo Lowri ar ein tudalen Facebook.

I gael gwybod mwy am archifau, a sut y gallwch ddechrau eich antur eich hun ewch i- http://www.exploreyourarchive.org/

 

 

 

Archwilio eich archif-peidiwch â chymryd ein gair ni!

Tachwedd 28, 2013

Campaign_Identity_welsh

http://www.youtube.com/channel/UCKGsIpujkdPUcykzt-S3M6Q?view_as=public

Archwiliwch eich Archif- Dyddiadur o’r Rhyfel Byd Cyntaf

Tachwedd 21, 2013

Bydd 2014 yn gweld canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf.  Mae Archifau yn hynod o bwysig ar gyfer ymchwilio i mewn i’r Rhyfel Byd Cyntaf, a heb gofnodion fyddai’n amhosib gwybod beth a ddigwyddodd yn ystod y cyfnod 1914-1918.

Yma yn yr Archifdy nid ydym yn gwybod pa fath o gofnodion y byddwn yn eu derbyn o ddydd i ddydd.  Yn fis Gorffennaf cawsom rodd, a chafodd ei ddarganfod mewn eiddo yn Rhuthun, sef dyddiadur a’i hysgrifennwyd yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.  Mae’r dyddiadur yn dechrau ar y 25ain o fis Medi 1915 ac yn dod i ben ar y 21ain o Dachwedd 1916, mae wedi cael eu hysgrifennu gan Lt COL A.E. Jerman, a wasanaethodd gyda’r Royal Army Medical Corps.  Ni allai’r adneuwr roi llawer o wybodaeth i ni ynglŷn ar eitem, oni bai ei enw ai gatrawd, ychydig iawn a wyddom am yr awdur, a sut ddaeth y dyddiadur i ben i fynnu yn Rhuthun.

Wedi chwilio gwefannau hanes teulu fel ancestry.com a findmypast.co.uk, yr ydym wedi dod o hyd i gerdyn fedal A.E. Jerman, a’i fod yn byw yn Erith, Caint yn 1911, dim ond pedair blynedd cyn i’r Rhyfel Byd Cyntaf dorri allan. Nodir ei alwedigaeth fel ‘Medical Practitioner’, ac iddo gael ei eni yn Sir Ddinbych yn 1873.

Felly pwy oedd Arthur Edward Jerman?  Rydym yn croesawu ymchwilwyr (newydd ac “hen”!), i ddod i ymgynghori a’r dyddiadur i gael gwybod mwy am amser Arthur Jerman yn y Rhyfel Byd Cyntaf a’i gefndir.

A oes gennych unrhyw gofnodion sy’n ymwneud â Sir Ddinbych yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf y byddech yn hoffi i ni gadw ar gyfer y genhedlaeth nesaf i’w hymchwil? Rydym yn apelio am lythyrau, dyddiaduron, ffotograffau, papurau personol a busnes yn ymwneud â phobl a lleoedd Sir Ddinbych yn ystod y cyfnod 1914-1918 i ychwanegu at ein casgliadau. Os oes gennych unrhyw beth yr hoffech gyfrannu, cysylltwch â ni ar 01824 708250 neu e-bostiwch archifau@sirddinbych.gov.uk i drafod.

Archwiliwch eich Archif- Bocsys stori

Tachwedd 14, 2013

Fel rhan o ymgyrch Archwilio eich Archif, gofynnwyd i staff gwasanaethau archifau ledled y wlad i gyflwyno syniadau o’u casgliadau eu hunain i’w defnyddio ar y posteri hyrwyddo. Dewiswyd un o eitemau Sir Ddinbych ar gyfer yr ymgyrch a dewiswyd ‘The Painted Book’ – cyfrol ledr hardd a phrin wedi’i rhwymo o ddyfeisiau herodrol i fod ar flaen y gad yn yr ymgyrch.

‘Mae cael un o gasgliadau Sir Ddinbych wedi’i amlygu gan ymgyrch genedlaethol mor amlwg yn anrhydedd fawr.’ Jane Brunning, Uwch Archifydd, Archifdy Sir Ddinbych.

Dechreuwyd  y ‘Painted Book’ yng nghanol yr ail ganrif ar bymtheg gan Thomas Salisbury o Erbistog ac yna ychwanegwyd ato’n helaeth gan ei fab John Salisbury, un o achyddion Cymreig mwyaf amlwg y cyfnod. Ar ryw adeg yn ei hanes daeth y llyfr i feddiant y teulu Wynn Williams, a dyddodwyd yn Archifdy Sir Ddinbych ym 1985, ar yr un pryd â chasgliad mawr o’u papurau teuluol. Mae’r gyfrol yn enghraifft liwgar iawn o bwysigrwydd statws a theulu i foneddigion Gogledd Cymru yng nghyfnod y brenhinoedd Stuart. Roedd yr hawl i gludo arfau yn hynod o bwysig, a gwahanol batrymau o arfbais teulu wrth iddynt ymbriodi â theuluoedd eraill tirfeddiannol yn atgyfnerthu cynghreiriau ac roedd yn brawf o’u llinach ac o bwysigrwydd eu hynafiaid a’u safle yn y wlad’. Mae’r gyfrol yn boblogaidd iawn gydag ymchwilwyr academaidd, haneswyr teulu a phlant ysgol fel ei gilydd.

Dyma ddyfyniad gan Marie Owens, Pennaeth Materion Cyhoeddus, Cymdeithas Archifau a Chofnodion (y DU ac Iwerddon):

‘Gofynnwyd i gydweithwyr mewn archifau i anfon delweddau trawiadol ar gyfer posteri’r ymgyrch – ac roedd yna ddigonedd o ddewis. Ond roedd Llyfr Herodraeth o Sir Ddinbych yn cynnwys y cyfan: oed, harddwch, lliw, hanes. Pan wnaethom ddarllen sut yr oedd plant ysgol wedi defnyddio’r llyfr hwn i ddylunio arfbais eu hunain – i ddod â hanes yn fyw yn llythrennol – roeddem yn gwybod y byddai’n ysbrydoli eraill i gamu i mewn i’r byd rhyfeddol o archifau ‘.

Bocsys Stori

Cadwch lygad allan am ein bocsys stori yn seiliedig ar “The Painted Book”, yn Llyfrgelloedd Sir Ddinbych o 18fed o Dachwedd.  Mae’r bocsys stori yn llawn o ffeithiau diddorol am herodraeth, templedi i greu cot arfau eich hun, a delweddau wedi eu cymryd o’r llyfr, i alluogi i chi gael cyfle i weld y llyfr hardd yma mewn llyfrgell yn eich ardal chi.  Bydd y llyfrgelloedd canlynol yn arddangos y bocsys stori- Corwen, Dinbych, Llanelwy, Llangollen, Rhuddlan, Rhuthun, Rhyl. Mi fydd Llyfrgell Prestatyn yn arddangos bocs stori “The Painted Book”, pan fyddant yn agor yn ei lleoliad newydd yn 21 Kings Avenue, Prestatyn, ar ddydd Llun 25ain o Dachwedd.

This slideshow requires JavaScript.

Archwiliwch eich Archif

Tachwedd 4, 2013

Mae byd heb gofnodion yn fyd heb gof.

Mae Gwasanaethau archifau ar draws y DU yn ymgyrchu dros bobl ym mhobman i ddathlu archifau. Mae Archifau yn llawn o gynnwys diddorol i’w ddarllen, cyffwrdd ac archwilio. Ac nid yw’r rhan fwyaf ohono ar gael gan Google. Cymerwch amser i archwilio archifau – byddwch yn synnu wrth ddod o hyd i’r hyn sy’n gorwedd o fewn. Hyd yn oed os ydych yn dewis peidio ag ymweld ag archif, gallwch gymryd balchder a chysur bod archifau’n cadw cofnodion unigryw a hanfodol sy’n sail i addysg, treftadaeth, busnes a hunaniaeth.

Mae yna nifer o ddigwyddiadau sy’n cymryd lle yng Ngogledd Ddwyrain Cymru, i ddathlu ein hymgyrch ‘Archwilio’, gan gynnwys-

Sgwrs am Thomas Pennant Dydd Mercher 20ain Tachwedd 2013, 7pm – 9pm

”The History of the Parishes of Whiteford and Holywell”, gan Thomas Pennant. Dewch draw i Archifdy Sir y Fflint i glywed gan Paul Brighton, Ysgrifennydd Cymdeithas Pennant a Mark Allen, Cadwraethwr ynglyn a Hanes Rhwymo Llyfrau a’r gyfrol Pennant. Angen bwcio. Ffoniwch neu ebostiwch ar gyfer eich lle rhad ac am ddim. Ffôn: 01244 532364 neu e-bost: archives@flintshire.gov.uk

Gweithdy Rhwymo Llyfrau Dydd Sadwrn 23ain Tachwedd 2013, 10am – 4pm

Dysgwch am y grefft hynafol o rwymo llyfrau. Cyfle i gwneud llyfr nodiadau hyfryd wedi’i rwymo â llaw ar gyfer person annwyl. Dewch I Archifdy Sir y Fflint I gweithio â Mark Allen, Cadwraethwr. Angen bwcio gan fod lleoedd yn cyfyngedig. Ffôn: 01244 532364 neu e-bost: archives@flintshire.gov.uk

‘Hanes Teuluol i Ddechreuwyr’ yn Llyfrgell Llanelwy- 2 Ragfyr 2013, 6pm-7.30pm

Archifydd Sir Ddinbych, Sarah Winning yn cynnal sgwrs ar beth i’w wneud ac i beidio â’i wneud wrth ymchwilio i’ch siart achau.  Yn cynnwys cyngor ac arddangosiadau, defnyddio adnoddau lleol ac adnoddau ar-lein fel Ancestry.com a Findmypast.co.uk. Am ddim. I gadw lle ffoniwch 01745 582253

I gael gwybod mwy am archifau, a sut y gallwch ddechrau eich antur eich hun ewch i- http://www.exploreyourarchive.org/