Posts Tagged ‘Sir Ddinbych’

Cofnodion y Crwner yn Archifdy Sir Ddinbych

Ebrill 10, 2014

Mae cofnodion y crwner yn gofnodion cyhoeddus, ac fel yr unig fan adneuo cydnabyddedig ar gyfer cofnodion cyhoeddus yn Sir Ddinbych, ein cyfrifoldeb yw eu storio a’u gwneud yn hygyrch i’r cyhoedd. Rydym yn cadw cofnodion y crwner ar gyfer gorllewin Sir Ddinbych (1938-1971), a dwyrain Sir Ddinbych (1843, 1907-1968). Mae cofnodion y crwner yn gyfyngedig i’r cyhoedd am 75 mlynedd, ond mae’r cofnodion cynharach yn ffynhonnell werthfawr i ymchwilwyr. Gelli’r gweld y cofnodion sydd yn llai na 75 mlynedd oed, drwy wneud cais ysgrifenedig i’r crwner am ganiatâd.

Creuwyd swyddfa’r crwner yn 1194, pan gafwyd crwneriaid eu penodi i ymchwilio i achosion o farwolaeth sydyn neu anesboniadwy; o 1752-1860, roedd yn ofynnol i grwneriaid ffeilio ei cwestiai yn llys y sesiwn chwarter. Ar ôl 1844 roedd datganiadau ffurfiol yn cael eu casglu gan bobl a welodd y digwyddiadau yn arwain at y farwolaeth a rheithgor, yn gyffredinol 12 o bobl leol, yn defnyddio’r wybodaeth i benderfynu achos y farwolaeth. Mae rôl y crwner wedi esblygu dros amser ac yn awr yn ymwneud yn bennaf ag achosion o farwolaeth sydyn neu amheus.

Cofnod cwest crwner, 1936. CRD/1693

Cofnod cwest crwner, 1936. CRD/1693

Mae’r cofnodion fel arfer yn cynnwys papurau yn nodi enw’r ymadawedig, eu hoedran, eu cyfeiriad a’u swydd. Maent yn manylu amgylchiadau’r farwolaeth, gan gynnwys pryd a lle y digwyddodd; unrhyw salwch hysbys; a oedd esgeulustod neu fai honedig yn erbyn unrhyw barti; ac achos y farwolaeth.

Papur cwest crwner, 1936. CRD/1693

Papur cwest crwner, 1936. CRD/1693

Gall y datganiadau tyst unigol a manylion eraill a gasglwyd yn ystod yr ymchwiliadau gynnwys amrywiaeth eang o wybodaeth; gall y wybodaeth fywgraffyddol am ddamweiniau yn y gwaith ac yn y cartref, ddatgelu manylion gwerthfawr yn ymwneud ac amodau cymdeithasol ac economaidd y pryd. Mae’n werth nodi fod rhai o’r ffeiliau yn fanwl iawn, fodd bynnag, mae eraill yn enwedig y ffeiliau cynharach , yn cynnwys ond y wybodaeth ofynnol.

Datganiad ffurfiol, papurau crwneriaid 1936. CRD/1693

Datganiad ffurfiol, papurau crwneriaid 1936. CRD/1693

Bydd adroddiadau papur newydd yn aml yn ychwanegu at y wybodaeth yn y cofnodion swyddogol, a gallant gynnwys darnau o ddatganiadau tystion, a manylion o amgylch amgylchiadau’r farwolaeth.

Datganiad tyst, papurau crwneriaid 1936. CRD/1693

Datganiad tyst, papurau crwneriaid 1936. CRD/1693

Ceir manylion am gofnodion y crwner i’w gweld ar wefan yr Archifau Cenedlaethol.

Ceir manylion pellach yn ymwneud a’n cofnodion ar ein gwefan

Mae’n ‘Movember’!

Hydref 31, 2013

Efallai eich bod yn cymryd rhan yn ymgyrch ‘Movember’ eleni, neu efallai eich bod yn adnabod rhywun sydd yn, felly dyma ychydig o ysbrydoliaeth gan Archifdy Sir Ddinbych!

Gwirfoddoli yn Archifdy Sir Ddinbych

Ionawr 12, 2012

Yma yng Ngwasanaeth Archifau Sir Ddinbych mae gennym ni nifer o wirfoddolwyr yn ein helpu ag amrywiaeth o dasgau na fyddem yn gallu eu gwneud hebddyn nhw!

Ein grŵp o wirfoddolwyr (grŵp y bore) yn gweithio ar gofnodion cofrestri plwyf y Waun, a chasgliad sydd yn cynnwys amrywiaeth o gofnodion yn ymwneud a bedyddiadau, priodasau a chladdedigaethau.

Y llynedd, cafodd ein gwasanaeth grant CyMAL i’n galluogi i brynu cyflenwadau cadwraeth arbenigol, yn cynnwys amrywiaeth o frwshys, papur blotio a sbyngau.  Mae’r offer newydd yma wedi golygu ein bod yn gallu defnyddio grŵp o wirfoddolwyr i helpu i lanhau eitemau yn ein casgliadau.  Bydd y grŵp yn cyfarfod ddwywaith y mis ac maen nhw wedi glanhau 245 o gyfrolau hyd yma ac wedi bod wrthi am gyfanswm cyfunol o 238 o oriau o amser gwirfoddoli.  Mae angen person amyneddgar a gofalus iawn sydd â dwylo pwyllog i lanhau dogfennau ac mae’n golygu glanhau arwyneb  y dogfennau’n ofalus â brwshys arbenigol.  Mae’r gwirfoddolwyr wedi dod atom ni gydag angerdd tuag at hanes a hanes lleol yn arbennig, a brwdfrydedd i weithio ag archifau gwreiddiol.

This slideshow requires JavaScript.

Mae yna nifer o wirfoddolwyr eraill wedi bod yn gweithio â ni hefyd, yn cynnwys disgyblion ysgol ar brofiad gwaith, myfyrwyr prifysgol, y rheiny sy’n dymuno dilyn gyrfa mewn archifau a phobl sydd wedi ymddeol sydd â diddordeb mewn archifau a’u hanes lleol.

Mae’r staff yn Archifau Sir Ddinbych yn ddiolchgar iawn am yr amser y mae ein gwirfoddolwyr yn ei gyfrannu a gobeithio y bydd ein prosiectau gwirfoddoli’n parhau i fod yn llwyddiannus yn y dyfodol.

Os hoffech chi wirfoddoli yma, cysylltwch â ni ar y ffôn neu ar e-bost.  Mae ein manylion cyswllt ar gael drwy’r ddolen i’r ‘gwasanaeth archifau’ ar yr ochr dde i’ch sgrin.