Alcohol yn yr Ysbyty Meddwl

Croeso i’n blog cyntaf yn 2019! Mae’r wythnos hon yn nodi dechrau’r Flwyddyn Newydd ond i rai, mae hefyd yn nodi dechrau Ionawr sych, ymgyrch iechyd y cyhoedd sy’n gweld cyfranogwyr yn rhoi’r gorau i alcohol am fis.

Mae sawl achos o sôn am alcohol yng nghofnodion cynnar Ysbyty Gogledd Cymru. Mae tabl dietegol ar gyfer cleifion tlawd a gynhyrchwyd ym 1848 yn datgelu y gallai cleifion gwrywaidd gael cymaint â 14 peint o gwrw yr wythnos, gyda merched yn cael swm sylweddol is, sef tri pheint a hanner yr wythnos. Yn ogystal â chael ei gynnwys yn y deiet dyddiol, rhoddwyd alcohol yn ystod digwyddiadau a dathliadau arbennig hefyd. Yn ystod y ddawns fawreddog flynyddol gyntaf a gynhaliwyd yn yr Ysbyty ym 1849, darparwyd dogn gymedrol o gwrw da i’r dynion, a the ac ychydig o win poeth i’r merched.

HD-1-1 Image Five

Tabl diet yn dangos dyraniad bwyd a diod ar gyfer claf, a gynhyrchwyd ym 1848.

Nid oedd darparu alcohol mewn ysbytai meddwl yn anghyffredin yn y cyfnod hwn. Yn ogystal â bod y proffesiwn meddygol yn credu bod nodweddion lleddfol gan alcohol, roedd yn aml yn fwy diogel na dŵr yfed a oedd â pherygl o salwch. Defnyddiwyd cwrw hefyd mewn ysbytai meddwl fel cymhelliant a gwobr am lafur gan gleifion. Credwyd bod llafur cleifion yn bwysig yn ystod y cyfnod hwn, nid yn unig oherwydd y credwyd ei fod yn fanteisiol wrth gynorthwyo ag adferiad claf, ond roedd hefyd yn cefnogi rhedeg yr ysbyty meddwl.

Mae testun darpariaeth cwrw i’w weld yng nghofnodion y Pwyllgor Ymwelwyr. Mewn Cyfarfod Arbennig o Bwyllgor y Tŷ ar 4 Hydref 1853, dywedodd Stiward yr Ysbyty fod 24 casgen o gwrw a ddarparwyd i’r sefydliadau yn fyr o’r mesur cyfreithiol. Daethpwyd â’r contract â’r cyflenwr i ben a chanfuwyd cyflenwr arall. Erbyn 1867, mae’r adroddiad blynyddol yn datgelu bod yr Ysbyty wedi gwario £582 18s ar 368 casgen o gwrw am y flwyddyn. Arweiniodd pryderon am y pris uchel hwn i’r Pwyllgor argymell adeiladu tŷ bragu, ac erbyn 1869, roedd yr Ysbyty yn elwa o gynhyrchu cwrw.

HD-1-3 Image One

Wedi ei gymryd o adroddiad blynyddol 1869, yn dangos sut oedd yr ysbyty yn elwa o bobi bara a bragu cwrw.

Erbyn diwedd y 1870au, dechreuwyd dileu alcohol yn raddol o bob ysbyty meddwl oherwydd syniadau newidiol yn y proffesiwn meddygol am ei fanteision, a gwerthoedd cymdeithasol newidiol am beryglon ac anfoesoldeb yfed alcohol. Hefyd, roedd niferoedd uchel o gleifion a gorlenwi mewn llawer o ysbytai meddwl yn arwain at gynnydd drud o ran faint o alcohol oedd ei angen.

Ar ddechrau’r 1870au, roedd cwrw eisoes wedi’i dynnu’n ôl o ddefnydd cyffredinol yn yr Ysbyty Meddwl, a dim ond i gleifion gwrywaidd a oedd yn gwbl brysur gyda gwaith yn y sefydliad fyddai’n cael ei roi. Erbyn 1880, roedd wedi’i ddileu’n gyfan gwbl, ac adroddodd yr Uwcharolygydd Meddygol, “rydym wedi rhoi’r gorau i ddefnyddio cwrw, ac eithrio yn ystod cynaeafu, neu weithrediadau anarferol eraill. Nid oes gennym reswm i ddifaru’r arbrawf; i’r gwrthwyneb, mae wedi atal cenfigen ymhlith y cleifion, ac ni fu unrhyw ganlyniad gwael o ran iechyd meddwl na chorfforol o’r herwydd.”

Ni chafodd defnydd alcohol at ddibenion meddyginiaethol ei amau gan weithwyr meddygol proffesiynol tan ddechrau’r 20 ganrif. Wrth i amser fynd heibio, daeth Ysbyty Gogledd Cymru yn lle gallai’r rhai a oedd yn dioddef o salwch a oedd yn gysylltiedig ag alcohol fynd am driniaeth ac adferiad, byd o wahaniaeth o ddognau cwrw dyddiol y 1840au!

Lindsey Sutton

Archifydd y Prosiect (Datgloi’r Seilam)

Tagiau: ,

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s


%d bloggers like this: