Nadolig yn Ysbyty Gogledd Cymru

O’r dechrau ym 1848, byddai cleifion a staff yn dathlu tymor y Nadolig yn Ysbyty Gogledd Cymru. Penderfynodd yr aelodau o staff uwch drefnu dawns yn ystod tymor y Nadolig cyntaf, fel a nodir yn yr adroddiad blynyddol cyntaf.

“Ar ddechrau eleni, gwnaethom drefnu dawns i’r cleifion – daeth saithdeg o’r cleifion, dynion a merched, at ei gilydd, tua chwech o’r gloch y nos, yn y coridor ar ochr merched y tŷ, a oedd wedi’i addurno ar gyfer yr achlysur gyda phlanhigion bytholwyrdd ac ati. Gwnaethom lwyddo i gael piano, a dechreuwyd ar y dawnsio ag ysbryd arbennig, ac aeth ymlaen tan naw o’r gloch. Yn ystod y noson darparwyd dogn gymedrol o gwrw da i’r dynion, a the ac ychydig o win poeth i’r merched. Roedd yn wirioneddol bleserus a chyffrous gweld urddas a llawenydd gorfoleddus y bobl druan hyn. Roedd llwyddiant hyn fel ein harbrawf cyntaf o ddod â’r ddau ryw ynghyd gystal fel ein bod yn gobeithio y daw llawer o ddaioni o gynnal digwyddiad tebyg eto o bryd i’w gilydd.”

HD/1/1 Adroddiad Blynyddol 1852

HD/1/1 Adroddiad Blynyddol 1852

Yn eu pedwerydd adroddiad blynyddol, mae’r swyddogion meddygol yn dweud bod ‘digwyddiad mawr y tymor, y mae pawb yn siarad amdano am hir wedyn, ac yn edrych ymlaen ato gyda chymaint o lawenydd – y “Ddawns Fawreddog” fel caiff ei alw, wedi’i gynnal. Gofynnwn a allai unrhyw gyfarfod o bobl yn y Dywysogaeth gynnwys rhagor o wynebau hapus. Gwnaeth tua 90 o gleifion, a’r cynorthwywyr ddod ynghyd yn yr oriel ar ochr y merched, a oedd wedi’i addurno’n chwaethus gyda phlanhigion bytholwyrdd. Bu pawb yn dawnsio ag ysbryd arbennig, ac aeth ymlaen am rai oriau. Bu cleifion a chynorthwywyr yn canu nifer o ganeuon. Yna cafodd y swper cynnil ei weini, ac aeth pawb i’w gwelyau wrth eu boddau â difyrrwch eu noson. Ni fu gair, nac ystum, a allai beri tramgwydd i unrhyw un, yn ystod yr aduniad hapus hwn. Roedd gorfoledd a llawenydd ymhobman, ac roedd rhith hyd yn oed fel pe bai’n diflannu am y tro.’ Yn amlwg roedd y digwyddiadau hyn yn cynnig cyfle i gleifion arfer hunanreolaeth, ac roeddent felly yn chwarae rhan bwysig o ran ailgymdeithasu.

Ar 8 Rhagfyr 1905, cynhaliwyd cyngerdd ‘gyda’r nod o ddechrau agoriad ffurfiol ein Neuadd Newydd er budd Cronfa Hamdden y Cleifion’. Hefyd, yn adroddiad blynyddol yr un flwyddyn, ‘dathliadau’r Nadolig oedd prif ddigwyddiad cymdeithasol y tymor, gan gynnwys Coeden Nadolig hardd, sef rhodd gan Mr Burton o Gwaenynog. Dosbarthwyd mwy na 300 o anrhegion ar yr achlysur, gan gloi gyda dawns a swper, ac fe’i disodlwyd gyda’r Ddawns Fawreddog Flynyddol.’

Unlisted plan D block Floor 4 Cell 2 g

Yn ystod blynyddoedd y rhyfel, gwnaed pob ymdrech i atal y rhyfel rhag effeithio ar amser hamdden y cleifion, ond fel mae adroddiad blynyddol 1941 yn nodi, ‘mae wedi bod yn anochel iddo effeithio i ryw raddau. Oherwydd dogni petrol, roedd cyfyngiad o ran y pellter y gellid denu diddanwyr i’r ysbyty. Wrth gwrs, roedd y Nadolig mor llawen ag erioed, a chynhaliwyd Dawns Fawreddog Flynyddol y cleifion ar 14 Ionawr.’

Y Ddawns Fawreddog Flynyddol oedd uchafbwynt calendr yr ysbyty, ac mae’n amlwg iddo aros felly am ymhell dros ganrif, i’r cleifion, staff a phobl Dinbych.

Hospital snow

Hoffai tîm prosiect ‘Datgloi’r Seilam’ ddiolch i chi gyd am eich cefnogaeth yn ystod 2018, a dymuno i chi Nadolig Llawen a Blwyddyn Newydd Dda.

Rhian Evans- Swyddog Cefnogi Prosiect

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s


%d bloggers like this: