Ysbyty Gogledd Cymru o dan y Gwasanaeth Iechyd Gwladol

Mae 5 Gorffennaf yn nodi 70 mlynedd ers sefydlu’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG) yng Nghymru a Lloegr. Lansiwyd y GIG yn 1948 a’i nod, fel y gosodwyd allan yn Neddf Gwasanaeth Iechyd Gwladol 1946, oedd hyrwyddo ‘gwasanaeth iechyd cynhwysfawr wedi’i lunio i sicrhau gwellhad yn iechyd corfforol a meddyliol pobl Cymru a Lloegr ac atal, rhoi diagnosis a thrin salwch’.

Trwy sefydlu’r GIG gwelwyd newidiadau mawr mewn systemau gofal iechyd. Mae’r cofnodion a gadwyd yng nghasgliad Ysbyty Gogledd Cymru yn dogfennu’r broses o drosglwyddo’r ysbyty i’r GIG ac yn dangos yr effaith a gafodd y gwasanaeth newydd ar yr ysbyty.

Yr ysbyty o’r tu allan yn 1948, ffotograff gan Ronald Thompson.

Ar ôl ei agor yn 1848, roedd Ysbyty Gogledd Cymru yn cael ei reoli gan Bwyllgor Ymwelwyr sef cynrychiolwyr o bob un o’r pum sir a oedd yn ariannu’r ysbyty. Yn 1948 cafodd y Pwyllgor Ymwelwyr ei chwalu a chafodd y cyfrifoldeb dros reoli’r ysbysty ei drosglwyddo i Bwyllgor Rheoli Ysbyty a grëwyd o’r newydd gyda’r aelodau’n cael eu penodi gan Fwrdd Ysbytai Rhanbarthol Cymru.

Yng nghyfarfod olaf y Pwyllgor Ymwelwyr ar 21 Mehefin 1948, dywedodd y Cadeirydd Mr Alfred Hughes “gall y pwyllgor lawenhau yn y ffaith eu bod yn trosglwyddo ysbyty yr oeddent mor falch ohono – ysbyty a ddisgrifiwyd yr wythnos gynt fel un o’r gorau o’i fath gan y Gweinidog Iechyd”.

Etholwyd wyth o aelodau’r hen Bwyllgor Ymwelwyr i wasanaethu ar y pwyllgor newydd er mwyn sicrhau sefydlogrwydd a chysondeb yn ystod cyfnod o newid. Yn ogystal ag Ysbyty Gogledd Cymru cafodd y Pwyllgor Rheoli Ysbyty newydd y cyfrifoldeb o reoli sefydliadau ‘Diffyg Meddyliol’ yng Nghoed Du, Brychdyn, Llwyn View yn Nolgellau, Fronfraith ac yn ddiweddarach Garth Angharad ac Oakwood Park.

Adroddiad blynyddol cyntaf Pwyllgor Rheoli newydd yr ysbyty, dyddiedig 1948 i 1949.

Trwy sefydlu’r GIG cafodd y cyfrifoldeb dros reoli’r ysbyty ei wneud yn ganolog. Er bod y Pwyllgor Rheoli Ysbyty newydd yn cael ymreolaeth i ryw raddau, roedd yn destun rheoliadau’r Gweinidog Iechyd a’r Bwrdd Ysbytai Rhanbarthol a byddai cyllidebau ariannol bellach yn cael eu pennu gan lywodraeth ganolog.

Am fwy o wybodaeth am hanes y GIG yng Nghymru, edrychwch ar:

http://www.wales.nhs.uk/nhswalesaboutus/historycontext

 

Lindsey Sutton

Archifydd y Prosiect (Datgloi’r Seilam)

Tagiau: , , ,

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

w

Connecting to %s


%d bloggers like this: