Datgloi’r Seilam: Dadorchuddio’r Archif

Cafodd eitemau heb eu catalogio yng nghasgliad Ysbyty Gogledd Cymru eu pacio wrth i’r Ysbyty yn Ninbych gau, ac nid oeddent wedi cael eu trin tan y bu nawdd priodol ar gael. Nawr ar ddechrau’r prosiect Croeso a ariannwyd, dyma fi fel Cadwraethydd Prosiect yn barod i ddechrau arolwg cadwraeth ar y casgliad. Mae’r arolwg yn cynnwys edrych ar gyflwr presennol pob eitem ac argymell triniaeth cadwraeth a llefydd cadw gwell i atal dirywiad pellach o’r casgliad unwaith mae’n cael ei agor i’r cyhoedd.

Mae eitemau hanesyddol yn dirywio dros amser, ac fel gwarchodwr, nid oes modd atal y dirywiad, ond fe allwn arafu’r broses, gan gadw’r eitem yn ei gyflwr defnyddiol am gyfnod hirach. Un o’r prif ffyrdd o gadw casgliad yw sicrhau ei fod wedi cael ei gadw’n briodol mewn bocs. Mapiau a chynlluniau yw rhai o’r eitemau mwyaf anodd eu cadw mewn casgliadau oherwydd eu maint. Mae gan Archifau Sir Ddinbych focsys map hir fel pecyn cynradd sy’n diogelu’r dogfennau mawr rhag niwed amgylcheddol a achosir gan lwch, golau a newid mewn tymheredd.

Ym mhob bocs, mae’r mapiau a’r cynlluniau wedi’i rholio’n llac ar hyn o bryd, ond oherwydd nifer y dogfennau, mae rhai wedi cael eu plygu neu grychu. Ymylon y dogfennau sydd mewn perygl fwyaf ac mae llawer o’r mapiau a’r cynlluniau yn y casgliad hwn yn fregus iawn oherwydd rhwygiadau o gwmpas yr ochrau. I ddarparu lle sefydlog i gadw’r dogfennau nes bod gwaith cadwraeth pellach yn gallu cael ei wneud, rydw i wedi dylunio dull ailgartrefu a fydd yn diogelu ymylon y dogfennau mawr a’u hatal rhag dirywio’n bellach.

A5 M4 mapiau cyn ailgartrefu

A5 M4 mapiau cyn ailgartrefu

Mae’r dull ailgartrefu hwn yn cynnwys rholio mapiau a chynlluniau o gwmpas tiwb o safon cadwraeth. Mae’r rhain yn cynnal y ddogfen wedi’i rholio rhag plygu a chrychu. Bydd pob bwndel wedi’u rholio yn cael eu lapio mewn haen Melinex® a’u clymu’n llac gyda thâp cotwm i’w diogelu. Mae’r haenen Melinex®yn ymestyn i hyd y ddogfen ac felly’n diogelu’r ymylon brau.

A5 M4 mapiau ar ôl ailgartrefu

A5 M4 mapiau ar ôl ailgartrefu

Gall y mapiau a’r cynlluniau yn y casgliad hwn gynnwys sawl dyluniad ar gyfer estyniadau a newidiadau i’r adeilad dros y blynyddoedd yn cynnwys cynlluniau lliwgar o safle golchdy’r ysbyty.

Joanna Shuker, Cadwraethydd Prosiect

Tagiau: , ,

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

w

Connecting to %s


%d bloggers like this: