Cofnodion y Crwner yn Archifdy Sir Ddinbych

Mae cofnodion y crwner yn gofnodion cyhoeddus, ac fel yr unig fan adneuo cydnabyddedig ar gyfer cofnodion cyhoeddus yn Sir Ddinbych, ein cyfrifoldeb yw eu storio a’u gwneud yn hygyrch i’r cyhoedd. Rydym yn cadw cofnodion y crwner ar gyfer gorllewin Sir Ddinbych (1938-1971), a dwyrain Sir Ddinbych (1843, 1907-1968). Mae cofnodion y crwner yn gyfyngedig i’r cyhoedd am 75 mlynedd, ond mae’r cofnodion cynharach yn ffynhonnell werthfawr i ymchwilwyr. Gelli’r gweld y cofnodion sydd yn llai na 75 mlynedd oed, drwy wneud cais ysgrifenedig i’r crwner am ganiatâd.

Creuwyd swyddfa’r crwner yn 1194, pan gafwyd crwneriaid eu penodi i ymchwilio i achosion o farwolaeth sydyn neu anesboniadwy; o 1752-1860, roedd yn ofynnol i grwneriaid ffeilio ei cwestiai yn llys y sesiwn chwarter. Ar ôl 1844 roedd datganiadau ffurfiol yn cael eu casglu gan bobl a welodd y digwyddiadau yn arwain at y farwolaeth a rheithgor, yn gyffredinol 12 o bobl leol, yn defnyddio’r wybodaeth i benderfynu achos y farwolaeth. Mae rôl y crwner wedi esblygu dros amser ac yn awr yn ymwneud yn bennaf ag achosion o farwolaeth sydyn neu amheus.

Cofnod cwest crwner, 1936. CRD/1693

Cofnod cwest crwner, 1936. CRD/1693

Mae’r cofnodion fel arfer yn cynnwys papurau yn nodi enw’r ymadawedig, eu hoedran, eu cyfeiriad a’u swydd. Maent yn manylu amgylchiadau’r farwolaeth, gan gynnwys pryd a lle y digwyddodd; unrhyw salwch hysbys; a oedd esgeulustod neu fai honedig yn erbyn unrhyw barti; ac achos y farwolaeth.

Papur cwest crwner, 1936. CRD/1693

Papur cwest crwner, 1936. CRD/1693

Gall y datganiadau tyst unigol a manylion eraill a gasglwyd yn ystod yr ymchwiliadau gynnwys amrywiaeth eang o wybodaeth; gall y wybodaeth fywgraffyddol am ddamweiniau yn y gwaith ac yn y cartref, ddatgelu manylion gwerthfawr yn ymwneud ac amodau cymdeithasol ac economaidd y pryd. Mae’n werth nodi fod rhai o’r ffeiliau yn fanwl iawn, fodd bynnag, mae eraill yn enwedig y ffeiliau cynharach , yn cynnwys ond y wybodaeth ofynnol.

Datganiad ffurfiol, papurau crwneriaid 1936. CRD/1693

Datganiad ffurfiol, papurau crwneriaid 1936. CRD/1693

Bydd adroddiadau papur newydd yn aml yn ychwanegu at y wybodaeth yn y cofnodion swyddogol, a gallant gynnwys darnau o ddatganiadau tystion, a manylion o amgylch amgylchiadau’r farwolaeth.

Datganiad tyst, papurau crwneriaid 1936. CRD/1693

Datganiad tyst, papurau crwneriaid 1936. CRD/1693

Ceir manylion am gofnodion y crwner i’w gweld ar wefan yr Archifau Cenedlaethol.

Ceir manylion pellach yn ymwneud a’n cofnodion ar ein gwefan

Tagiau: , ,

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s


%d bloggers like this: